Việc cần làm ngay sau khi đến Nhật! Hướng dẫn thủ tục tài khoản ngân hàng, My Number, bảo hiểm xã hội
1. Đăng ký thường trú tại phòng hành chính địa phương (Shiyakusho/Kuyakusho)
Sau khi đến Nhật Bản, bước đầu tiên và quan trọng nhất là phải đăng ký thường trú tại phòng hành chính của quận/huyện nơi bạn sẽ ở. Điều này cần được làm trong vòng 14 ngày sau khi nhập cảnh. Bạn sẽ cần mang theo hộ chiếu, thẻ cư trú (Residence Card) hoặc giấy tờ chứng minh địa chỉ nhà bạn. Quá trình đăng ký này hoàn toàn miễn phí và có nhân viên hỗ trợ ngoài ngôn ngữ tại hầu hết các địa phương.
Sau khi đăng ký thành công, bạn sẽ nhận được một giấy chứng nhận (Juminhyo), đây là tài liệu rất quan trọng để thực hiện các thủ tục tiếp theo như mở tài khoản ngân hàng hay đăng ký bảo hiểm. Hãy chắc chắn giữ tài liệu này ở nơi an toàn.
2. Mở tài khoản ngân hàng - Bước không thể thiếu
Việc mở tài khoản ngân hàng là điều cần thiết để nhận lương từ công ty. Các ngân hàng lớn ở Nhật như Mitsubishi UFJ Bank (MUFG), Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC), hoặc Mizuho Bank đều sẵn sàng mở tài khoản cho người nước ngoài. Bạn sẽ cần mang theo hộ chiếu, giấy chứng nhận thường trú (Juminhyo), và một căn cước có ảnh hợp lệ. Tùy theo từng ngân hàng, quá trình mở tài khoản có thể mất từ 1-3 tuần.
Một số ngân hàng cũng cung cấp dịch vụ ngân hàng trực tuyến thông qua app di động, giúp bạn dễ dàng quản lý tài khoản từ nhà. Ngoài ra, thẻ ATM của bạn cũng có thể sử dụng để mua hàng tại các cửa hàng bán lẻ trên toàn quốc.
3. Lấy My Number - Số định danh cá nhân của Nhật
My Number (マイナンバー) là một số định danh 12 chữ số được gán cho tất cả những ai sống ở Nhật, bao gồm cả người nước ngoài. Khoảng 4-6 tuần sau khi đăng ký thường trú, bạn sẽ nhận được thư từ chính phủ chứa My Number. Thẻ My Number không bắt buộc phải làm, nhưng nên có để tham gia một số dịch vụ chính phủ.
My Number được sử dụng để xác định danh tính khi nộp hồ sơ thuế, mở tài khoản ngân hàng, hoặc đăng ký bảo hiểm xã hội. Nó là thứ rất quan trọng cho cuộc sống hàng ngày của bạn tại Nhật Bản, vì vậy hãy giữ nó cẩn thận.
4. Đăng ký bảo hiểm xã hội - Bảo vệ quyền lợi của bạn
Nếu bạn làm việc tại một công ty có hơn 5 nhân viên, công ty sẽ tự động đăng ký bạn vào bảo hiểm xã hội (shakai hoken). Tuy nhiên, nếu bạn làm việc bán thời gian hoặc làm việc độc lập, bạn sẽ phải tự đăng ký bảo hiểm sức khỏe địa phương (kokumin kenko hoken) tại phòng hành chính. Bảo hiểm xã hội bao gồm bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm công nhân, và bảo hiểm lương hưu.
Chi phí bảo hiểm sức khỏe thường là khoảng 8-10% của lương bạn, nhưng công ty sẽ thanh toán nửa khoản này. Việc có bảo hiểm sức khỏe cực kỳ quan trọng vì chi phí y tế tại Nhật Bản khá cao, nhưng với bảo hiểm, bạn chỉ phải trả 30% chi phí khám bệnh.
5. Đăng ký bảo hiểm lương hưu (Kokumin Nenkin)
Ngoài bảo hiểm xã hội, nếu bạn không có bảo hiểm lương hưu thông qua công ty, bạn cũng cần đăng ký bảo hiểm lương hưu quốc gia (kokumin nenkin). Đây là một phần của hệ thống an sinh xã hội của Nhật Bản, giúp bảo vệ bạn khi về hưu hoặc gặp những khó khăn không thể làm việc.
Phí hàng tháng khoảng 16,000-17,000 yen tùy vào năm, nhưng điều quan trọng là bạn đang xây dựng nền tảng cho tương lai của mình. Quá trình đăng ký cũng được thực hiện tại phòng hành chính địa phương hoặc thông qua cơ quan bảo hiểm lương hưu quốc gia.
6. Xin thẻ SIM điện thoại di động - Kết nối với thế giới
Để có thể liên lạc, bạn cần phải xin thẻ SIM điện thoại di động. Các nhà cung cấp dịch vụ lớn như NTT Docomo, KDDI (au), hoặc SoftBank đều có cửa hàng tại các ga tàu điện ngầm hoặc các khu mua sắm. Bạn sẽ cần mang theo hộ chiếu và giấy chứng nhận thường trú để hoàn tất quá trình đăng ký.
Có nhiều gói cước khác nhau để lựa chọn, từ các gói cước giá rẻ (MVNO) như Rakuten Mobile hay IIJmio, cho đến các gói cước cao cấp từ các nhà cung cấp chính thức. Hãy chọn gói cước phù hợp với nhu cầu của bạn và ngân sách.
7. Đăng ký tại chính phủ địa phương - Hoàn tất các thủ tục cuối cùng
Cuối cùng, hãy chắc chắn rằng bạn đã hoàn thành tất cả các thủ tục đăng ký với chính phủ địa phương. Điều này bao gồm việc đăng ký với các cơ quan thuế, cơ quan bảo hiểm, và các sở ban ngành khác nếu cần thiết. Hầu hết các phòng hành chính địa phương đều có nhân viên hỗ trợ ngoài ngôn ngữ hoặc có thể cung cấp các tài liệu hướng dẫn bằng tiếng nước ngoài.
Nếu bạn cảm thấy bối rối hoặc không chắc chắn về bất kỳ quy trình nào, đừng ngần ngại hỏi nhân viên tại phòng hành chính hoặc liên hệ với các tổ chức hỗ trợ người nước ngoài như International Student Center hoặc Hello Work để được giúp đỡ.